VNG en Vwvw bieden tools, tips en modellen bij de overgang naar een arbeidsovereenkomst

U heeft het als overheidswerkgever vaak gehoord: de Wnra regelt dat alle ambtenaren automatisch een arbeidsovereenkomst hebben vanaf 1 januari 2020. Maar hoe gaat u daar in uw organisatie mee om? Wilt u toch arbeidsovereenkomsten voorleggen aan ambtenaren die al in dienst waren? En hoe communiceert u het intern? De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Vereniging werken voor waterschappen (Vwvw) bieden toolkits met praktische tips, stappenplannen, middelen én modelovereenkomsten.

tekenen

Waar de sector Rijk koos voor het sturen van een informatieve brief en sommige provincies juist het zetten van een handtekening verstandiger vinden, laten de Vwvw en de VNG de keuze aan de werkgevers in hun sector. In de toolkit van de Vwvw benoemt de vereniging vier scenario’s voor het omgaan met de omzetting:

  • automatische omzetting (zonder ondertekening): er ontstaat bij wet een arbeidsovereenkomst, de overheidswerkgever onderneemt geen actie;
  • automatische omzetting (zonder ondertekening): er ontstaat bij wet een arbeidsovereenkomst, de overheidswerkgever informeert werknemers met een informatieve brief, eventueel met het personeelshandboek bijgesloten;
  • een arbeidsovereenkomst afsluiten en bevestigen met twee handtekeningen;
  • een arbeidsovereenkomst afsluiten en bevestigen met twee handtekeningen, en aan de arbeidsovereenkomst alle eerder gemaakte arbeidsvoorwaardelijke afspraken toevoegen (garanties, overgangsrecht, opleidingsinvesteringen en dergelijke).

Er is altijd sprake van een automatische omzetting

Voor de duidelijkheid: de wet regelt dat de aanstelling van de ambtenaar van rechtswege wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst (artikel 14 Ambtenarenwet 2017). Dat betekent dat het ontstaan van de arbeidsovereenkomst automatisch uit de wet voortvloeit: de ambtenaar en zijn werkgever hebben hierin geen keuzevrijheid. Toch kunnen werkgevers ervoor kiezen om een arbeidsovereenkomst te sluiten met personeel dat al in dienst was voor 1 januari 2020. Bijvoorbeeld om de overgang naar het tweezijdige arbeidsrecht te markeren met handtekeningen. Als partijen daarbij voor een ingangsdatum na 1 januari 2020 kiezen, dan is het duidelijk dat sprake is van een wijziging van de al bestaande arbeidsovereenkomst. Maar wat als partijen ervoor kiezen om de arbeidsovereenkomst precies tegelijk met de inwerkingtreding van de Wnra (waarschijnlijk 1 januari 2020) te laten ingaan? Juridisch gezien moet zo’n overeenkomst ook gezien worden als een wijziging van de arbeidsovereenkomst die van rechtswege ontstaan is. Het gaat immers om dezelfde arbeidsverhouding en niet om een nieuw dienstverband. Bestaande rechten van de ambtenaar blijven bestaan, behalve als werkgever en ambtenaar wijzigingen overeenkomen. Dus ook bij de laatste twee opties die hierboven staan, is sprake van een automatische omzetting.

De toolkits van de VNG en Vwvw zijn bedoeld als hulp bij het maken van de keuze voor gemeenten en waterschappen. Maar ze kunnen ook voor andere overheidswerkgevers inspiratie bieden. Bijvoorbeeld voor overheidswerkgevers die zelf de keuze nog moeten maken en geen onderdeel zijn van een sector, zoals sommige zelfstandige bestuursorganen. De toolkits bieden niet alleen overwegingen voor de keuze, ook is juist veel aandacht voor praktische gevolgen van die keuze en hulpmiddelen bij het organiseren van het vervolgtraject.

Toolkit voor gemeenten en verwante werkgevers (VNG)

In de toolkit spreekt de VNG in plaats van een arbeidsovereenkomst over een voortzettingsovereenkomst; het gaat tenslotte om een voortgezet dienstverband. In de toolkit staan de voor- en nadelen van de keuzes rond het wel of niet tekenen op een rijtje. Voordelen van wél tekenen zijn bijvoorbeeld de mogelijkheden om de cao en het personeelshandboek bij de overeenkomst te incorporeren, en om bijzondere bedingen of individuele afspraken op te nemen in de overeenkomst. Nadelen kunnen zijn dat tekenen veel tijd en geld kost, en er verwarring of discussies over de inhoud van de overeenkomst kunnen ontstaan. De informatieve brief wordt door de VNG aangeraden bij een automatische omzetting; dat kan de (verplichte) informatievoorziening verbeteren. Ook vindt u een modelovereenkomst in de toolkit.

Toolkit voor P&O bij de waterschappen (Vereniging werken voor waterschappen)

Ook in deze toolkit staat de praktijk voorop. Van beslisboom tot planning, tips voor besluitvorming en een workflow voor ‘natte’ en digitale handtekeningen. Bovendien biedt de toolkit tips voor communicatie naar werknemers toe, en gaat ze in op de vraag; wat als iemand niet wil tekenen?

De beslisboom uit de toolkit van de Vwvw

Ook bevat de toolkit een aantal bijlagen: advies aan sociale partners, overwegingen vanuit verschillende invalshoeken (werknemer, werkgever, medezeggenschap), een stappenplan om te checken of uw mandaten en volmachten al Wnra-proof zijn, een voorbeeld van een begeleidende brief, communicatiemiddelen en – net als in de VNG-toolkit – een modelovereenkomst.

Download de toolkits

Beide toolkits zijn online te raadplegen: