Overgangsrecht Wnra verduidelijkt – over eerdere aanstellingen, de transitievergoeding en de ketenregeling

Op 6 maart 2019 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een ‘nota van wijziging’ naar de Tweede Kamer gestuurd. Er bestond onduidelijkheid over de vraag: in hoeverre tellen eerdere ambtelijke aanstellingen bij bijvoorbeeld de berekening van de transitievergoeding of de toepassing van de ketenregeling straks mee? In het overgangsrecht is nu duidelijk bepaald dat voorafgaande aanstellingen wel meetellen.

Rekenmachine

Van aanstelling naar arbeidsovereenkomst

De aanstelling van ambtenaren die al in dienst zijn, wordt automatisch omgezet in een arbeidsovereenkomst als de Wnra ingaat. Dat regelt de wet (artikel 14, eerste lid, van de Ambtenarenwet 2017). Dat betekent dat het ontstaan van de arbeidsovereenkomst automatisch uit de wet voortvloeit: u als werkgever en uw ambtenaren hebben hierin geen keuzevrijheid. Het gaat om dezelfde arbeidsverhouding. Die wordt voortgezet in een andere juridische vorm, namelijk een arbeidsovereenkomst in plaats van een aanstelling. Het gaat niet om een nieuw dienstverband. Lees ook de tools en tips van VNG en de sector Waterschappen bij de overgang naar arbeidsovereenkomsten.

Hoe zit het met eerdere aanstellingen?

Eerdere aanstellingen (die voorafgaan aan de aanstelling die automatisch wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst) worden straks ook beschouwd als arbeidsovereenkomsten naar burgerlijk recht. Dit was tot voor kort niet helemaal duidelijk. Daarom is het wetsvoorstel voor de Aanpassingswet Wnra aangepast. In het wetsvoorstel is een nieuw derde lid toegevoegd aan artikel 14 van de Ambtenarenwet 2017. Zie ook de (eerste) nota van wijziging van 6 maart 2019 (onderdeel E, onder 1, subonderdeel b) en het nieuwsbericht ‘Snelle ontwikkelingen in wetgevingsproces Aanpassingswet Wnra’.

Wat betekent dit voor het toekomstige recht van ambtenaren op transitievergoeding?

Ambtenaren hebben nu nog geen recht op transitievergoeding. De Wnra verandert dat: dan gaat ook voor ambtenaren het private arbeidsrecht gelden. En daarmee krijgen ambtenaren ook recht op transitievergoeding. Lees op de pagina Ontslagrecht meer over het recht op transitievergoeding.

Eerdere aanstellingen gaan straks meetellen alsof het arbeidsovereenkomsten waren. Dit betekent dat de dienstjaren die een ambtenaar op basis van een aanstelling bij een overheidswerkgever gewerkt heeft, straks meetellen bij het bepalen van de hoogte van een transitievergoeding. Het maakt niet uit dat die ambtenaar voorheen nog geen arbeidsovereenkomst had. Het moet wel gaan om dezelfde werkgever of om werkgevers die als elkaars opvolger gezien kunnen worden.

Voorbeeld: Marieke krijgt in 1998 een tijdelijke aanstelling van een jaar bij de provincie Drenthe. Na dat jaar krijgt zij een vaste aanstelling. Zij is altijd bij de provincie Drenthe blijven werken. Bij een eventueel ontslag na inwerkingtreding van de Wnra tellen alle dienstjaren vanaf 1998 mee voor de hoogte van de transitievergoeding.

En hoe zit het met de ketenregeling?

Als de Wnra in werking treedt, gaat de ketenregeling uit het private arbeidsrecht  gelden. De zogenoemde ketenregeling regelt wanneer elkaar opvolgende tijdelijke dienstverbanden overgaan in een vast dienstverband.

Een vast dienstverband (arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd) ontstaat volgens het huidige private arbeidsrecht als werkgever en werknemer:

  • meer dan drie elkaar opvolgende tijdelijke dienstverbanden afsluiten of
  • langer dan 24 maanden gebruik maken van elkaar opvolgende tijdelijke dienstverbanden.

De keten van overeenkomsten wordt doorbroken als er tussen de opeenvolgende overeenkomsten een periode ligt van langer dan zes maanden. Bij een onderbreking van zes maanden of minder, loopt de keten gewoon door. Tijdelijke aanstellingen van voor de Wnra moeten daarbij straks worden meegeteld.

Voor de duidelijkheid: de tijdelijke aanstelling van een ambtenaar die door de Wnra automatisch wordt omgezet in een tijdelijke arbeidsovereenkomst, is geen nieuw dienstverband. Het gaat dus ook niet om een nieuwe arbeidsovereenkomst voor de toepassing van de ketenregeling (in de zin van artikel 7:668a van het Burgerlijk Wetboek).

Let op: voorstel Wet arbeidsmarkt in balans wijzigt ketenbepaling

Hoe de ketenbepaling uit het Burgerlijk Wetboek precies luidt als de Wnra gaat gelden, is nog niet zeker. Dat komt omdat het wetsvoorstel voor de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) de ketenbepaling wijzigt. Het wetsvoorstel Wab ligt nu in de Eerste Kamer. 

In het wetsvoorstel voor de Wab wordt de termijn van 24 maanden in de ketenregeling verlengd naar 36 maanden. Als het wetsvoorstel voor de Wab door de Eerste Kamer wordt aangenomen en gaat gelden, ontstaat pas een vast dienstverband als een werkgever en werknemer langer dan 36 maanden gebruik maken van elkaar opvolgende tijdelijke dienstverbanden. De tussenpoos blijft zes maanden. De beoogde datum van inwerkingtreding van de Wab is, net zoals geldt voor de Wnra, 1 januari 2020.

Lees hier over de stand van zaken van het voorstel voor de Wab zoals dat nu voorligt in de Eerste Kamer. Zie ook het gewijzigd voorstel van wet.