Samenwerkingsverbanden: hoe zit het?

Overheden zoeken elkaar op en werken samen in samenwerkingsverbanden. Er kan op verschillende manieren worden samengewerkt. Het type samenwerking bepaalt of het samenwerkingsverband overheidswerkgever werd, of niet.

Wordt een samenwerkingsverband wel of geen overheidswerkgever?

Met name tussen gemeenten en provincies worden er samenwerkingsverbanden gevormd. Ze richten bijvoorbeeld gezamenlijk een nieuwe organisatie op die bepaalde taken uitoefent. Er zijn twee soorten samenwerkingsverbanden:

  1. publiekrechtelijke
  2. privaatrechtelijke

Hieronder wordt toegelicht welke samenwerkingsverbanden vanaf 1 januari 2020 overheidswerkgever zijn.

1. Publiekrechtelijk samenwerkingsverband

Een publiekrechtelijk samenwerkingsverband – ook wel gemeenschappelijke regeling genoemd – valt altijd onder de Ambtenarenwet 2017. Het is dus altijd een overheidswerkgever en alle regels van de Wnra gelden. Is uw organisatie een publiekrechtelijk samenwerkingsverband? Lees dan meer informatie over wat er is veranderd vanaf 1 januari 2020.

2. Privaatrechtelijk samenwerkingsverband

Van een privaatrechtelijk samenwerkingsverband moet gewogen worden of het uitoefenen van het openbaar gezag de kernactiviteit is. Openbaar gezag uitoefenen betekent het eenzijdig besluiten kunnen nemen over burgers of bedrijven. Is dit niet de kernactiviteit, dan wordt het samenwerkingsverband geen overheidswerkgever. Is het wel de kernactiviteit, dan wordt het wel een overheidswerkgever en valt de organisatie vanaf 1 januari 2020 onder de Ambtenarenwet 2017.

Wanneer een organisatie slechts in mandaat van een ander bestuursorgaan openbaar gezag uitoefent, is de Ambtenarenwet 2017 op die organisatie niet van toepassing. Het samenwerkingsverband heeft dan zelf geen openbaar gezag, maar neemt alleen besluiten op naam en verantwoordelijkheid van een ander bestuursorgaan.

Kernactiviteit privaatrechtelijk samenwerkingsverband toetsen

Privaatrechtelijke samenwerking kan plaatsvinden in de vorm van een vennootschap, een stichting, een vereniging of coöperatie. Oefent uw (privaatrechtelijke) organisatie openbaar gezag uit? Dan kunt u via onderstaand schema toetsen of die uitoefening van openbaar gezag de kernactiviteit vormt. Dat geldt voor alle privaatrechtelijke organisaties waar een overheid eigenaar van of deelnemer aan is. Is de conclusie dat u overheidswerkgever bent? Dan valt u onder de Ambtenarenwet 2017. U kunt hier lezen wat er is veranderd nu de Wnra in werking is getreden.

In dit stroomschema zie je dat overheidswerkgevers aan drie voorwaarden voldoen: ze hebben alleen wettelijke taken, het bestaansrecht is het uitoefenen van openbaar gezag, en andere taken zijn onlosmakelijk verbonden met dit openbaar gezga.