Wie worden er van de Wnra uitgezonderd?

Een aantal groepen is uitgezonderd van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra), om diverse en soms praktische redenen. Dit komt door de omschrijving van het begrip ‘ambtenaar’ in de artikelen 1 t/m 3 van de Ambtenarenwet 2017. Deze groepen gaan niet onder het private arbeidsrecht vallen, maar behouden hun publiekrechtelijke rechtspositie.

Het gaat om de volgende groepen:

  • politieke ambtsdragers: bijvoorbeeld ministers, staatssecretarissen, commissarissen van de koning, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders;
  • leden van de Hoge Colleges van Staat: leden van de Eerste en Tweede Kamer, de Raad van State, de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman;
  • leden van adviescolleges en zelfstandige bestuursorganen;
  • de rechterlijke macht: rechters, officieren van justitie en procureurs-generaal;
  • alle defensieambtenaren: zowel militair als burgerpersoneel;
  • alle politieambtenaren: politieagenten, rechercheurs en administratief en technisch personeel;
  • notarissen en gerechtsdeurwaarders.

Waarom worden deze uitzonderingen gemaakt?

Er zijn verschillende redenen waarom bepaalde groepen worden uitgezonderd van de Wnra. Hieronder leest u per groep welke overweging hieraan ten grondslag ligt.

Politieke ambtsdragers en leden van de Hoge Colleges van Staat

Deze groep is uitgezonderd, omdat in hun geval geen sprake is van ondergeschiktheid, een belangrijk kenmerk van een arbeidsovereenkomst. Ook de huidige Ambtenarenwet is grotendeels niet van toepassing op hen.

Militaire ambtenaren en burgerlijk defensiepersoneel

Deze groep is uitgezonderd vanwege hun specifieke taak en de vergaande beperkingen die aan hen kunnen worden opgelegd in verband met hun inzetbaarheid. Militairen moeten voldoen aan zware eisen die niet gelden voor ‘normale’ werknemers. Daarom beschikken zij niet over dezelfde rechten als gewone burgers: militairen mogen bijvoorbeeld niet staken wanneer dat de inzet van de krijgsmacht zou verstoren of belemmeren.

Militairen bevinden zich in een bijzondere positie. Personeel van defensie kan worden ingezet gedurende internationale vredesmissies en voor de verdediging en bescherming van de belangen van het Koninkrijk. Om deze reden moet de krijgsmacht de personeelsinzet kunnen garanderen, en gelden er andere rechten en plichten voor militairen. Ook vallen militairen onder een bijzonder tuchtrecht. Dit alles is de reden dat de wetgever besloten heeft om militairen niet onder het gewone arbeidsrecht te laten vallen. Om praktische redenen is besloten om álle defensieambtenaren (zowel militair als burgerlijk defensiepersoneel) uit te zonderen.

Politieambtenaren

Ook zij zijn allemaal uitgezonderd. De Tweede Kamer heeft bij de discussie over de vorming van de Nationale politie een motie aangenomen met als strekking, dat als de rechtpositie van ambtenaren zou worden genormaliseerd, politie-ambtenaren buiten de werking van de Wnra zouden blijven. Uit praktische overwegingen is ook  het ondersteunende politiepersoneel uitgezonderd van de Wnra.

Rechters en leden van het OM

Ook voor rechters geldt dat de ondergeschiktheid, het kenmerkende element van een arbeidsovereenkomst, in hun geval ontbreekt. Leden van het Openbaar Ministerie (denk aan officieren van justitie) zijn ook uitgezonderd, zodat op beide groepen dezelfde rechtspositionele regeling (de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren) van toepassing is en de arbeidsmobiliteit tussen beide groepen niet belemmerd wordt. Daarbij komt dat in artikel 117 van de Grondwet is bepaald dat leden van de rechterlijke macht die met rechtspraak zijn belast en de procureur-generaal bij de Hoge Raad voor het leven worden benoemd.

Notarissen en gerechtsdeurwaarders

Deze zijn, net als politieke ambtsdragers en leden van Hoge Colleges van Staat, uitgezonderd omdat ook voor hen geldt dat het voor een arbeidsovereenkomst kenmerkende element van ondergeschiktheid ontbreekt: zij zijn zelfstandige ondernemers die een publiek ambt vervullen. Ook voor hen geldt dat een groot deel van de huidige Ambtenarenwet niet op hen van toepassing is.