Veelgestelde vragen van zbo's

Valt een overheidswerkgever straks door de inwerkingtreding van de Wnra ook onder de Wet normering topinkomens (WNT)?

De WNT en Wnra zijn twee aparte wetten. De invoering van de Wnra heeft geen effect op het al dan niet van toepassing zijn van de WNT. Er bestaat wel een zekere overlap in de doelgroep van beide wetten.

Wijzigt de Wnra iets aan de rol van de ondernemingsraden?

Nee, de Wnra verandert niets aan de rol van de ondernemingsraden (OR). De Wet op de ondernemingsraden is zowel in de huidige situatie als na de inwerkingtreding van de Wnra onverkort van toepassing. De OR heeft geen rol bij de cao-onderhandelingen, dat is een aangelegenheid van (de) werkgever(s) of de werkgeversvereniging(en) en de vakbonden.

Blijft de verplichting tot het toepassen van arbeidsvoorwaarden van rijksambtenaren op basis van artikel 15 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen bestaan?

Het rijksbrede verzelfstandigingsbeleid heeft als uitgangspunt dat een zbo de arbeidsvoorwaarden van sector Rijk toepast. Er zijn geen voornemens dit beleid te wijzigen.

Waar en hoe worden zbo’s betrokken bij arbeidsvoorwaarden?

Ministeries aan wie zbo’s zijn verbonden, informeren de zbo’s. Zbo’s die meer willen weten over de voortgang en inhoud, kunnen daar met hun contactpersoon contact over opnemen.

Als de cao niet op tijd klaar is, wat gebeurt er dan?

Het overgangsrecht in de Wnra voorziet in deze situatie en bepaalt dat de rechtspositieregelingen van rechtswege worden omgezet in een cao (zie artikel 17 van de Ambtenarenwet 2017). De bepalingen in de rechtspositieregelingen die strijdig zijn met de Ambtenarenwet 2017 of dwingendrechtelijke bepalingen van burgerlijk recht blijven buiten toepassing.

Zijn er voorbeelden van bepalingen in het ARAR die in strijd zijn met het Burgerlijk Wetboek?

Een voorbeeld is de huidige ketenregeling, of toezending van de elektronische loonstrook zonder instemming van de ambtenaar.

Moet er een incorporatiebeding zijn opgenomen in de arbeidsovereenkomst van werknemers om deze te binden aan de cao?

Nee, dat is niet verplicht. Er zijn verschillende manieren om een werknemer te binden aan de cao. De toepassing van een cao kan bijvoorbeeld ook stilzwijgend worden aanvaard; als de werknemer niet binnen een redelijke termijn tegen de toepassing van de cao ingaat zal de cao stilzwijgend onderdeel worden van zijn arbeidsovereenkomst en is hij gebonden aan de cao. Hoe lang die redelijke termijn precies is, zal door een rechter moeten worden beoordeeld.

Wie kan een verzoek tot de algemeen verbindendverklaring van een cao doen en kan dit worden toegepast op de Rijkscao?

Wanneer een cao wordt gesloten, kan (één van de) partijen de cao aanmelden bij het ministerie van SZW met het verzoek de bepalingen van de cao algemeen verbindend te verklaren. Wanneer het verzoek wordt ingewilligd, worden de betreffende cao-bepalingen op alle werkgevers en werknemers van de bedrijfstak waarop de cao betrekking heeft dwingend van toepassing verklaard, ook op diegenen die geen lid zijn van één van de partijen die de cao sloot.

Een algemeen verbindendverklaring van een cao is bedoeld voor een bedrijfstak-cao. De sector Rijk zal een ondernemings-cao met de vakbonden gaan afsluiten. Algemeen verbindendverklaring van die cao ligt dan ook niet in de rede.

Komt er overgangsrecht voor wat betreft de duur van tijdelijke aanstellingen? Er zijn bij sommige zbo’s nu ruimere mogelijkheden.

Nee, ruim voor de invoeringsdatum van de Wnra is bekend dat na de inwerkingtreding van de Wnra de ketenbepaling uit het Burgerlijk Wetboek gaat gelden. Gelet daarop is niet voorzien in overgangsrecht voor wat betreft de duur van tijdelijke aanstellingen voordat een dienstverband voor onbepaalde tijd moet worden aangeboden.

Blijven de disciplinaire maatregelen na de invoering van de Wnra bestaan?

Nee, niet alle maatregelen die nu in de rechtspositieregelingen staan (zoals het ARAR) kunnen hetzelfde blijven na de invoering van de Wnra (zo past een voorwaardelijk strafontslag niet goed in het civiele arbeidsrecht). Disciplinaire straffen worden in het civiele arbeidsrecht (voor een groot deel) overgelaten aan de sociale partners. Het Burgerlijk Wetboek bevat slechts één bepaling over dit onderwerp, namelijk artikel 7:650 BW (het boetebeding), naast de mogelijkheid van ontslag op staande voet. In civielrechtelijke cao’s komen allerlei vormen van disciplinaire straffen voor (zoals een boete, onthouden van een periodieke loonsverhoging, schorsing en overplaatsing).

Wordt de bovenwettelijke WW voor de sector Rijk aangepast nu de meeste ambtenaren recht gaan hebben op een transitievergoeding?

Medio 2017 is door de sector Rijk een VanWerkNaarWerk (VWNW)-akkoord gesloten met de vakbonden. Hierbij hebben partijen afgesproken om in plaats van de bovenwettelijke uitkering bij werkloosheid (BWWW) een nieuwe aanvulling op de WW te introduceren zodra de transitievergoeding van toepassing wordt. De uitwerking van deze afspraak zal plaatsvinden in de cao.

Komen er opleidingen voor zbo’s?

Het Rijk heeft een opleidingsplan ontwikkeld voor verschillende doelgroepen binnen de organisatie (HR-adviseurs, HR-juristen, managers, etc.) om hen zo goed mogelijk op te leiden in verband met de veranderingen van de rechtspositie van de ambtenaren als gevolg van de Wnra.

De Staat der Nederlanden is een aanbestedingstraject gestart om deze opleidingen in te kopen. Zbo’s die onderdeel zijn van de rechtspersoon Staat kunnen automatisch gebruik maken van de opleidingen. Zbo’s met eigen rechtspersoonlijkheid zijn eerder in de gelegenheid gesteld om in te tekenen op de aanbesteding.

Is er een communicatieplan over de Wnra en komt er een voorlichtingspakket voor zbo’s?

Ja, er is en volgt ondersteuning bij de communicatie, maar niet in de vorm van een kant-en-klare toolkit. Omdat de huisstijl, de middelen, de tone-of-voice en de timing verschillend zijn, is het verstandig dat zbo’s zelf de communicatie richting hun personeel oppakken.

Wel worden bouwstenen aangereikt en worden middelen van andere werkgevers gedeeld. Er is een communicatieplan voor de sector Rijk en er zijn verschillende middelen en kanalen ingericht. Zbo’s die het ARAR toepassen, kunnen informatie voor HR-adviseurs vinden op de website van het Kennispunt Nieuwe Rechtspositie. Informatie voor medewerkers van zbo’s die onderdeel zijn van de rechtspersoon Staat is te vinden op de website van P-Direkt. Wanneer er nieuwe communicatiemiddelen zijn, worden de communicatieadviseurs van de ministeries daarvan op de hoogte gebracht. Per ministerie is er een contactpersoon dat het zbo zal voorzien van de meeste recente informatie. 

Voor alle overheidswerkgevers is deze website beschikbaar. U vindt hier bijvoorbeeld ook praktijkvoorbeelden van andere sectoren, zoals van provincies, gemeenten of waterschappen.