Aanstelling

Nadat de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) is ingevoerd krijgt een ambtenaar een arbeidsovereenkomst in plaats van een aanstellingsbesluit. Op deze pagina staan de belangrijkste veranderingen.

De Wnra kan nu al gevolgen hebben bij verlenging tijdelijke dienstverbanden

Verschil aanstelling en arbeidsovereenkomst

Een aanstelling is een eenzijdige rechtshandeling van een overheidswerkgever. Het is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht met alleen een handtekening namens de overheidswerkgever. Iemand die een aanstellingsbesluit ontvangt kan daartegen bezwaar en beroep in de zin van de Algemene wet bestuursrecht indienen.

Een arbeidsovereenkomst is formeel tweezijdig. Het is een contract gebaseerd op wilsovereenstemming in de zin van het Burgerlijk Wetboek waaraan een aantal minimumeisen is verbonden. Onder een schriftelijke arbeidsovereenkomst staan handtekeningen van zowel de werkgever als de werknemer. 

Dit verschil is in de praktijk niet groot. Een ambtenaar wordt immers niet tegen zijn wil aangesteld. Er gaan meestal een sollicitatie en een of meer (arbeidsvoorwaarden)gesprekken aan vooraf. Daarnaast werken werkgevers in het bedrijfsleven vaak met standaardarbeidsovereenkomsten. Van daadwerkelijke onderhandelingen is lang niet altijd of slechts in beperkte mate sprake.

Arbeidsovereenkomst en cao

Voor veel werknemers met arbeidsovereenkomsten geldt een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Bepalingen van bedrijfstakcao’s zijn vaak op verzoek van de cao-partijen door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid algemeen verbindend verklaard voor de hele bedrijfstak. 

Voor ambtenaren met een aanstelling geldt ook dat op collectief niveau (voor een overheidssector) afspraken met vakbonden worden gemaakt. Individuele ambtenaren kunnen echter niet (rechtstreeks) rechten ontlenen aan zo’n arbeidsvoorwaardenakkoord dat in een sectoroverleg tot stand is gekomen. Zij ontlenen hun rechtspositionele aanspraken aan de algemeen verbindende voorschriften die hun rechtspositie regelen (rechtspositieregelingen). Dat betekent dat individuele ambtenaren pas rechten kunnen ontlenen aan deze afspraken met vakbonden als ze zijn omgezet in een rechtspositieregeling. In de huidige situatie moeten collectieve afspraken over arbeidsvoorwaarden dus eerst worden ‘vertaald’ in (een wijziging van) een rechtspositieregeling (zoals het Algemeen Rijksambtenarenreglement (ARAR) en de Collectieve Arbeidsvoorwaardenregeling Provincies). Na inwerkingtreding van de Wnra hoeven deze arbeidsvoorwaardenakkoorden voor ambtenaren niet meer te worden omgezet in een rechtspositieregeling. 

Lees meer over welke veranderingen de Wnra met zich meebrengt wat betreft de cao.

De overgang van aanstelling naar arbeidsovereenkomst

De aanstelling van een ambtenaar wordt op de dag dat de normalisering in werking treedt automatisch omgezet in een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht (volgens artikel 14 van de nieuwe Ambtenarenwet 2017). Ambtenaren kunnen geen bezwaar maken tegen de omzetting van hun aanstelling in een arbeidsovereenkomst. 

Deze arbeidsovereenkomst bevat bestaande beslissingen, afspraken en toezeggingen over arbeidsvoorwaarden die op dat tijdstip van toepassing zijn op de individuele ambtenaar. Hieronder vallen in ieder geval:

  • de duur van het dienstverband;
  • het loon (de bezoldiging); 
  • werktijden;
  • rooster;
  • verlof;
  • faciliteiten voor de uitoefening van de functie en studiefaciliteiten.

Overheidswerkgevers kunnen ervoor kiezen om (ook) een arbeidsovereenkomst ter ondertekening voor te leggen aan medewerkers die al in dienst zijn. Daarmee kunnen partijen bestaande afspraken herbevestigen of herzien. Daarnaast kan hiermee de gebondenheid aan de toekomstige cao afgesproken worden. 

Verlengen van tijdelijke aanstellingen

Worden in uw organisatie binnenkort tijdelijke dienstverbanden verlengd? Let u dan op, want het kan zijn dat er door de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) andere regels en termijnen gaan gelden voor het verlengen daarvan, en voor de automatische omzetting naar een vast dienstverband.