Aard en bevoegdheden rond de cao

Met de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) worden rechtspositieregelingen voor veel ambtenaren vervangen door een cao. Maar wat regelt een cao? En wie is bevoegd om een cao af te sluiten?

Karakter van de cao

De cao is een overeenkomst tussen één of meer werkgevers(organisaties) en één of meer vakbonden waarin afspraken over arbeidsvoorwaarden staan.

Een belangrijk voordeel is dat een cao het mogelijk maakt om arbeids­voorwaarden voor de werknemers binnen een gehele sector tegelijk af te spreken. Een cao is niet verplicht, werkgevers(organisaties) en vakbonden zijn vrij om een cao met elkaar af te sluiten. Het komt in de marktsector ook voor dat werkgevers en werknemers soms alleen gebonden zijn door een arbeidsovereenkomst.

Of van een cao kan worden afgeweken is afhankelijk van het afgesproken karakter van de cao. Bij een zogenaamde minimum-cao gelden de voorwaarden als een minimum en mag ervan worden afgeweken als dit in het voordeel van de werknemer is. Bij een standaard-cao is alles juist heel precies vastgelegd, en is afwijken niet toegestaan. Concurrentie op arbeidsvoorwaarden is in deze laatste variant uitgesloten. Veel cao’s kennen een mengvorm.

Wettelijke regels over de cao

De regels voor een cao zijn vastgelegd in de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (de Wet op de cao), de Wet op de loonvorming (de WLV) en de Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (de Wet avv).

Bevoegdheid tot afsluiten van een cao

In de Wet op de cao is bepaald dat werkgeversorganisaties of vakbonden alleen een cao kunnen afsluiten als zij op grond van hun statuten daartoe uitdrukkelijk bevoegd zijn. Een individuele werknemer of een ondernemingsraad kan dus geen cao kan afsluiten. Een individuele werkgever kan wel een cao afsluiten.

De verenigingen van werkgevers en werknemers moeten onafhankelijk van elkaar zijn. Dat wil zeggen dat de één zich op geen enkele wijze mengt in de zaken van de ander bij de oprichting, de uitoefening van werkzaamheden en het beheer van hun organisaties.