Verschil tussen een bestuursorgaan en rechtspersoon

Op dit moment wordt de bestuursrechtelijke aanstelling door een bestuursorgaan verleend. Na de inwerkingtreding van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) wordt de arbeidsovereenkomst door een rechtspersoon aangegaan. Lees verder voor een uitleg over het verschil tussen een bestuursorgaan en rechtspersoon.

Wat zijn bestuursorganen?

Bestuursorganen hebben de bevoegdheid om ‘als overheid’ op te treden. Zo mag een bestuursorgaan een vergunning verlenen of intrekken, of een subsidie verlenen. Een voorbeeld van een bestuursorgaan is het college van burgemeester en wethouders binnen de gemeente. Ook de burgemeester zelf is een bestuursorgaan; hij heeft bijvoorbeeld eigen bevoegdheden op het gebied van de openbare orde.

Wat zijn rechtspersonen?

Rechtspersonen zijn entiteiten die als organisatie zelfstandig aan het privaatrechtelijke rechtsverkeer mogen deelnemen. Zij hebben een rechtspersoonlijkheid en mogen bijvoorbeeld overeenkomsten sluiten. Rechtspersonen zijn entiteiten en kunnen dus niet zelf een handtekening onder een overeenkomst zetten. Zij worden bij het verrichten van privaatrechtelijke rechtshandelingen (zoals het aangaan van overeenkomsten) daarom door iemand vertegenwoordigd. In het geval van de Staat is dat bijvoorbeeld de minister die over het betreffende beleidsterrein gaat. In het geval van gemeenten is dat de burgemeester en in het geval van provincies de Commissaris van de Koning. In Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek is geregeld welke entiteiten rechtspersoonlijkheid hebben en dus aan het (privaatrechtelijke) rechtsverkeer mogen deelnemen.

Wat is het verschil?

Een rechtspersoon is niet hetzelfde als een bestuursorgaan. Bij gemeenten is bijvoorbeeld de gemeente als geheel de rechtspersoon, maar binnen de gemeente zijn meerdere bestuursorganen actief. Zoals het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester zelf en de gemeenteraad. De aanstelling van ambtenaren gebeurt nu nog door die bestuursorganen. 

Na de inwerkingtreding van de Wnra gaat de gemeente als geheel dus een arbeidsovereenkomst met een ambtenaar aan. De Gemeentewet bepaalt dat de burgemeester de gemeente daarbij vertegenwoordigt. In de praktijk zal dus de burgemeester voor de gemeente een arbeidsovereenkomst sluiten. De burgemeester kan wel volmacht verlenen om namens hem arbeidsovereenkomsten aan te gaan. De gevolmachtigde (meestal een ambtenaar) handelt dan in naam van de burgemeester, die op zijn beurt de rechtspersoon gemeente vertegenwoordigt. 

Voorbeeld verschuiving van bevoegdheden bij de gemeente

Aan de hand van onderstaand voorbeeld wordt duidelijk hoe de inwerkingtreding van de Wnra een verschuiving van bevoegdheden teweeg kan brengen. 

De gemeenteraad (een bestuursorgaan) stelt nu nog zelf de griffier en het griffiepersoneel aan. Zonder nadere maatregelen zou na inwerkingtreding van de Wnra de burgemeester namens de gemeente de arbeidsovereenkomst met deze ambtenaren sluiten. De burgemeester zou daarmee ook zeggenschap over de griffier en het griffiepersoneel krijgen. Vanwege de controlerende functie van de raad ten opzichte van de burgemeester is dat niet wenselijk. In dit geval worden in de aanpassingswetgeving maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat de raad de zeggenschap over de griffier en het griffiepersoneel behoudt. Ook in andere gevallen speelt dat het bestuursorgaan dat nu ambtenaren aanstelt, niet degene is die na inwerkingtreding van de Wnra namens de rechtspersoon de arbeidsovereenkomst aangaat. In al deze gevallen worden in de aanpassingswetgeving maatregelen genomen om een dergelijke verschuiving van bevoegdheden te voorkomen.